اخبار

تغییر اجباری: «انتقام سخت» واقعیت از رژیم

کورش عرفانی، ۱۹ دی ۹۸

رویدادهای دو ماه اخیر در ایران از روز آغاز اعتراضات به افزایش قیمت بنزین در ۲۶ آبان ماه تا سخنرانی خامنه ای و ترامپ در روز چهارشنبه ۱۸ دی و پایین کشیدن فتیله یک جنگ احتمالی به قدری پرتلاطم بوده اند که دیگر نمی توان فقط به تحلیل وقایع نگارانه آنها پرداخت. در حالی که هر مورد از این رخدادها نیاز به تفسیر و تحلیل خاص خویش دارد نگاهی وسیع تر لازم است تا بتوان از دل آن یک چشم انداز بیرون کشید. منظور چارچوبی است کلان که رویدادهای خُرد می توانند درون آن معنا گیرند و به ما اجازه دهد ایده ای در مورد مسیر احتمالی آتی داشته باشیم. 

در این مقاله تلاش شده تا ببینیم آیا در این وقایع پر سرعت، متنوع و گاه حساس و نفس گیر- مانند احتمال آغاز یک جنگ-، منطقی عمومی وجود دارد یا خیر. این منطق باید به ما یاری دهد تا در پیچ و خم های خبری و جزیی گرای رخدادها گیر نیافتیم و باقی نمانیم، بلکه بتوانیم نگاهی به ورای آن داشته و درک کنیم که موضوعات چگونه تحول می یابند. 

برای درک بن مایه ی تحولات اخیر چند گزاره لازم داریم که بتواند به عنوان پایه های این منطق یابی مورد استفاده قرار گیرد. این گزاره ها باید تا حداکثر امکان به عینیات توجه داشته باشند و از نظر و قضاوت به دور باشند. آسان نیست اما تلاش می کنیم. 

واقعیت های بدیهی: 

– گزاره ی یک: حکومت جمهوری اسلامی به دلیل سوء مدیریت کلان کشور در چند دهه ی گذشته و به ویژه در دو دهه ی اخیر، اقتصاد ایران را به شرایط نابسامانی دچار کرده است که با توان مدیریتی کنونی قادر به تعمیر و ترمیم آن نیست. 

– گزاره ی دوم: علاوه بر سوء مدیریت، پارامترهای مهم دیگری مانند فساد فراگیر و تحریم های ناشی از سیاست خارجی دخالتگرانه رژیم، اقتصاد کشور را به مرز فروپاشی کشانده است. 

– گزاره ی سوم: این وخامت بی سابقه ی اقتصادی، نهادها و روابط اجتماعی را دچار تکانه های شدید کرده و از دل آن، آشفتگی روانی افراد و نیز دشواری های سهمگین معیشتی خانواده ها حاصل شده است. شرایط زندگی سخت و در مرز غیر قابل تحمل شدن است. 

– گزاره ی چهارم: در عین حال، به دلیل سرکوب و نبود فضای باز سیاسی تمامی راه ها برای دخالت جامعه ی مدنی جهت اصلاح و تغییر این وضعیت نابسامان بسته است.  

– گزاره ی پنجم: در پرتو این شرایط اقتصادی و اجتماعی دو نکته ی مهم بارز شده است: ۱) عدم مشروعیت اجتماعی حکومت نزد اکثریت جامعه و ۲) رسیدن نظام به مرز از دست دادن کنترل اوضاع کشور.  

با در کنار هم قرار دادن این گزاره ها و در نظر گرفتن روابط متقابل آنها می توانیم به یک نتیجه گیری از بخش گزاره های پایه ای دست یابیم: شرایط به نقطه ی تناقض آمیز ضرورت تغییر و ناممکن بودن آن رسیده است.  

وقتی در یک مجموعه تمامی شرایط و تشخیص ها به سمت ضرورت تغییر میل می کند و از سویی، اراده ی حاکم بر آن مجموعه از تغییر گریزان است، به موقعیت «بن بست» می رسیم. مثل هر بن بست دیگری، این یکی نیز نمی تواند برای مدت خیلی طولانی دوام آورد؛ به ویژه، وقتی یک مجموعه در تعامل گسترده با مجموعه های متغیر دیگر است و نمی تواند بدون تاثیرپذیری و تاثیرگذاری از آنها به بقای خویش در شرایط بن بست ادامه دهد. به طور مشخص، وقتی کشوری در بحران های چندلایه گرفتار شده، به دلیل قرار داشتن در بطن تحولات فراوانی که منطقه شاهد است، نمی تواند بدون برون رفت از این بن بست دوام آورد؛ اگر اصرار کند تجزیه و نابود می شود. 

به عبارت دیگر، حکومت ایران توانسته در سال ها و ماه های اخیر، با رویدادسازی کاذب و خبرسازی های پرسروصدا بن بست آشکار نظام را بپوشاند و از رفتن به سمت راه حل های اساسی فرار کند، اما این امر در دراز مدت ممکن نیست. رویدادهای دو سه ماه اخیر و به ویژه اتفاقات یک هفته ی گذشته در این چارچوب معنا پیدا می کند: فشار داخلی و خارجی بر حکومت برای شکستن بن بست از یک سو و مقاومت حکومت با هدف طولانی تر کردن بن بست از سوی دیگر. 

مشکل این استراتژی نظام این است که هر روز که می گذرد هزینه ی ادامه ی بن بست برایش پرهزینه تر و سنگین تر می شود. ما در مورد هزینه ی آن برای منافع ملی چیزی نمی گوییم چون این نکته در محاسبات حکومت فعلی جایگاهی ندارد. چنان چه دیدیم که در این دو ماه اخیر به دلیل جو پرآشوب داخلی و نیز، بعد از ماجرای برون مرزی که برایش پیش آمد، به نوعی مجبور به تعطیل کردن تدریجی فعالیت های مختلف در کشور شده است: 

    .  بنگاه های اقتصادی یکی بعد از دیگری به دلیل نبود مواد اولیه، شرایط آشفته ی بازار و عدم ثبات قیمت ها به تعطیلی می روند، 

    .  مدارس و دانشگاه ها و ادارات به دلیل مختلف از جمله آلودگی هوا تعطیل اعلام می شوند، 

   .  فعالیت های ورزشی، هنری و فرهنگی پرهزینه یا دردسرساز تعطیل شده اند، 

    .  زندگی عادی در شهرها و از جمله پایتخت برای نمایش های تبلیغاتی مانند تشیع جنازه ی قاسم سلیمانی با تعطیلی روبرو هستند و 

    .  نبود امنیت به تدریج کشور را در نوعی کسادی اجتماعی و تعطیل روانی و مادی فرو می برد. 

به این ترتیب به سوی نوعی از فلج تدریجی مملکت هستیم و  تمامی تلاش های کاذب و پرهزینه ی نظام برای نفی و انکار بن بست وضعیت را بد و بدترکرده و کمترین بهبودی را منجر نشده است. اگر به دنبال چارچوب کلانی برای درک وقایع روزهای اخیر هستیم این جاست که باید نقطه ی شروع آن را بیابیم: به رسمیت شناختن غیر علنی بن بست توسط رژیم. به طور روشن تر درست کردن هیاهوی بسیار و سروصدای فراوان برای قبول بی سر و صدای رسیدن به آخر خط نفی بن بست. 

پیش از این مرحله، رژیم تمام گزینه های پرهیز از تغییر را به کار بست و تمام منابع کشور را در این راه مصرف کرد تا  مجبور نباشد به یک تغییر ناگزیر تن در دهد. اما در نهایت به این جا رسید که باید به واقعیت تغییر تن در دهد. این البته تغییری خواهد بود بسیار پر درد، سخت و با هزینه ای گزاف، اما در عین حال اجباری. اجباری چرا که در صورت نفی آن و هر گونه مقاومتی در ورای این نقطه، رژیم مصادف با فروپاشی خود، جنگ نابودساز، یا آشوب اجتماعی خواهد بود. 

پس، آخرین تیرهای کمان «وقت کُشی» رها شده و رژیم ایران باید خود را برای فصل تغییر اجباری آماده سازد. این روند دربرگیرنده ی چهار سری تغییر خواهد بود: سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی. این که تقدم و تاخری در این تغییرات اجباری باشد تابع شرایط است، اما تردید نیست که هر چهار سری تغییر همزمان با هم و البته با سرعت های مختلف کلید خواهند خورد. 

تحولی بزرگ: 

رژیم ایران سرانجام، پس از مقاومتی ده ساله در مقابل ضرورت تحول ( ۱۳۹۸- ۱۳۸۸) دریافته که فصل تغییر اجباری فرا رسیده است. قتل عام مردم در خیزش آبان و قتل قاسم سلیمانی رژیم را با این واقعیت آشنا ساخت که هم از داخل و هم از خارج، خطراتی برخاسته که موجودیت او را به چالش می کشد. خیزش آبان، کلید تغییر را زده است، رژیم به خودآگاهی خطر محو رسیده است و به طور عینی نیز قتل قاسم سلیمانی و ناممکن بودن مادی هر گونه پاسخ معنی داری به آن، زنگ پایان را برای ادامه ی بن بست به صدا درآورد. اینک رژیم چاره ای جز استقبال از تغییر ندارد. سناریوی «نه جنگ نه مذاکره» به سناریوی «نه جنگ ولی مذاکره ی اجباری» تبدیل شده است.

این بدیهی است که رژیم می خواهد گستره و شدت تغییرات را خود در دست داشته باشد تا مبادا به زیربناهایش آسیب مهمی وارد شود. اشکال این خواست اما این  است که وقتی تغییری خصلت اجباری پیدا می کند بدان معناست که امکان های محدود سازی و هدایت آن تا حد زیادی از بین رفته است؛ به همین خاطر، این روند تغییر برای نظام چندان قابل کنترل نخواهد بود.  

جان کلام این که رژیم اسلامی، با درک این که در مقابل انفجار اجتماعی بالقوه ی برانداز در داخل و قدرت آتش بی مانند ارتش آمریکا در خارج چاره ای دیگری ندارد می رود که با قبول خفت و خواری بسیار به مسیر تغییر اجباری پا بگذارد. در این میان هر چقدر هم که برای خودی ها و غیر خودی ها شرط و قید و بند وضع کند در عمل و به واسطه ی ضعف های مادیش، کسی خط قرمزها را جدی نخواهد گرفت. وقتی تغییر شروع شود در فرایندی پیش می رود که منطقی فراتر از ابزارها و گزینه های مورد علاقه ی نظام اسلامی خواهد داشت. وحشت رژیم از خیزش آبان و ارتکاب بزرگترین قتل عام تاریخ سیاسی ایران و بعد، هیاهوی بسیار بزرگ بر سر قتل قاسم سلیمانی و واکنش نظامی بسیار کوچک به آن، رژیم ایران را در چشم ملت ایران و جهان برهنه ساخت. معلوم شد که این حکومتی است دست خالی، روحیه باخته و به غایت تضعیف شده که جز های و هوی صدا سیمای میلی خود چیزی در چنته ندارد.  «انتقام سخت» در واقع متوجه خود رژیم شد، انتقامی که تغییر، از رژیم ضد تغییر می گیرد. 

اینک، شرایط از حالت نبود تغییر به سمت اجبار تغییر حرکت کرده و وقتی تغییر آغاز شود، حکومت ایران نه فاعل تغییر، که مفعول آن خواهد بود. خبرهای زیادی در راهست، از حالا آماده باشیم که اگر دست های جنگ افروز مانع از کلید خوردن این روند نشوند، اندکی تغییر را به تغییری بزرگ برای ایران عزیزمان تبدیل سازیم.#

آدرس ایمیل تماس با نویسنده:
korosherfani@yahoo.com

leave a reply

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

> <<

Didgah.tv

خبرهای مهم

29 ژانویه 2020 2.50 ق.ظ

{ایران و تحریک کویت هیچ کشوری نیست که مانند کویت رابطه‌اش با ایران دچار افت و خیز شده باشد و کشوری وجود ندارد که مانند کویت از تروریسم ایرانی رنج برده باشد، با این حال از … منبع…

29 ژانویه 2020 2.22 ق.ظ

{مدیر بیمارستان جم: جراحی عروقی محمدرضا شجریان، استاد آواز ایران، با موفقیت انجام شد مدیر بیمارستان جم عصر سه‌شنبه خبر داد که جراحی عروقی محمدرضا شجریان، استاد آواز ایران، با موفقیت…

29 ژانویه 2020 12.52 ق.ظ

{ایران «معامله قرن» را «خیانت قرن» خواند وزارت خارجه ایران طرح «معامله قرن» را «خیانت قرن» در «حق مردم فلسطین و امت اسلامی» و «خباثت‌آمیز» خواند و خواستار مقابله دولت‌ها و ملت‌های…

28 ژانویه 2020 10.48 ب.ظ

{نمایندگان فوتبال ایران؛ از «هرگز بازی نمی‌کنیم» تا صعود مقتدرانه به مرحله گروهی تیم‌های فوتبال استقلال و شهر خودرو با غلبه بر حریفان خود در دور مقدماتی از لیگ قهرمانان آسیا به مرحله…

28 ژانویه 2020 10.26 ب.ظ

{واکنش ایران به رونمایی از معامله قرن موسوی با بیان اینکه از دیدگاه جمهوری اسلامی ایران مساله فلسطین و قدس شریف مساله اول جهان اسلام است، افزود: جای تاسف است برخی کشورهای اسلامی با … …

28 ژانویه 2020 9.52 ب.ظ

{استقلال به ایران برنگردد! عصرایران؛ احسان محمدی- اگر قرار است استقلال این همه خوب بازی کند و حریفان آسیایی‌اش را اینطور در هم بکوبد بهتر نیست همه بازی‌هایش خارج از خانه برگزار … …

28 ژانویه 2020 9.41 ب.ظ

{آیا ‘متحدان منطقه‌ای نظام’ ایران را با آمریکا درگیر می‌کنند؟ ولی امروز سه‌شنبه ۸ بهمن، وزیر امور خارجه آمریکا “ادامه” حملات به سفارت آمریکا در بغداد را کار متحدان ایران…

28 ژانویه 2020 8.33 ب.ظ

{چند نماینده مجلس ایران طرح پیگرد قضایی ظریف را آغاز کردند محمدرضا پورابراهیمی از امضا کنندگان طرح تعقیب قضایی وزیر خارجه ایران به خبرگزاری مهر گفته است “آقای ظریف در این شرایط نباید…

28 ژانویه 2020 8.22 ب.ظ

{پلیس ایران: تتلو به درخواست مقام‌های جمهوری اسلامی در ترکیه بازداشت شد ساعاتی پس از انتشار خبر بازداشت امیر تتلو در ترکیه، هادی شیرزاد، رئیس پلیس بین‌الملل ایران اعلام کرد که این خواننده…