آرشیو تحلیل و مقالات منتشر شده
-
شرح سادهی شرایط پیچیدهی ایران
ایران کشوری است که در آن شاهد عقب راندن کل مملکت همزمان با عقب رفتن حکومت هستیم. کشوری که حکمرانان نالایق آن میخواهند از جامعهای که به طور بالقوه فرسخها از او فاصله دارد عقب نیافتند تا کنترل آن را از دست ندهند و به همین دلیل، به جای خود را به جلو کشیدن، جامعه را به عقب میکشند. آنها این کار را آگاهانه و بیرحمانه میکنند. این مکانیزم منفی تبدیل به بلای جان کشور شده است. در هر کجا که بیلیاقتی و سوءمدیریت کشور را به فاجعه کشانده است سران نظام با انداختن مسئولیتها به گردن مردم و «دشمنان» […]دیدن کل محتوای مقاله
-
مراقبت از خود و دیگران در آلودگی هوا
گروه های حساس: نوزادان، شیرخواران، کودکان، مادران باردار و شیرده، سالمندان، افراد مبتلا به آسم، بیماریهای قلبی و ریوی، دیابت، سرطان و سایر بیماریهای شدید یا مزمن، چاقی مفرط. همچنین افراد مبتلا به آنفولانزا، کووید، سایر عفونتهای تنفسی و سرماخوردگی. همه مطالبی که در زیر گفته شدهاند در مورد گروههای حساس، اهمیت حیاتیتری پیدا میکنند. (۱) درجه آلودگی هوا چقدر است؟ از وضعیت کیفیت هوا آگاهی پیدا کنید. (به جدول زیر نگاه کنید.) جدول مقدار محدودیت فعالیت در خارج از خانه بر حسب درجه آلودگی هوا (به توجه به شاخص کیفیت هوا یا AQI) (۲) در منزل بمانید و در و پنجره ها […]دیدن کل محتوای مقاله
-
مشکل جمعی، راهحل فردی ندارد
مقدمه از آغاز شکلگیری علوم انسانی مدرن، یکی از شکافهای مهم معرفتی، شکاف میان نگاه فردگرایانه و نگاه ساختاری-جمعی به مسائل انسانی بوده است. این شکاف تعیین میکند که چگونه مشکلات را میفهمیم، چه چیز را «علت» میدانیم، و در نهایت، چه نوع راهحلی را ممکن یا موثر میشماریم. در جامعهای مانند ایران امروز، که با بحرانهای گسترده اقتصادی، اجتماعی و روانی مواجه است، این پرسش اهمیت مضاعفی پیدا میکند: آیا میتوان با نسخههای فردی، مشکلاتی را حل کرد که ریشه در ساختارهای کلان دارند؟ این مقاله با تأکید بر همین پرسش، نشان میدهد که مشکلات جمعی، راهحل فردی ندارند […]دیدن کل محتوای مقاله
-
وقتی می دانیم شورش در راهست چه باید بکنیم
جامعهی ایران از مطالباتی که در ردهبندی معروف مازلو در ردههای بالا قرار داشت اینک به خواستهای مستقیم مندرج در پایینترین ردهی این هرم تقلیل یافته است. مردم آب، غذا و هوا برای تنفس میخواهند و این چیزی است که در کشور کمیاب و در برخی موارد نایاب شده است. فاجعه در راهست. رابطهای مستقیم میان سطح کیفی مطالبات و میزان خشونت مندرج در روش مطالبهگری وجود دارد. هر چه خواستها انتزاعیتر و نظریتر و جنبهی غیرحیاتیتر داشته باشند روش مطالبهگری آرامتر و مدنیتر میباشد. به طور مثال، تغییرات سیاسی برای کسب آزادی مطبوعات، آزادی سیاسی و امثال آن. به […]دیدن کل محتوای مقاله
-
جامعهٔ مارکوفی و نقد آن: از بحران آب تا حافظهٔ تاریخی جامعه
چکیده در ایران امروز، بسیاری از بحرانهای اجتماعی و زیستمحیطی ریشه در جغرافیا و تاریخ ، مدیریت اقتصاد و فرهنگ و همچنین شرایط جهان دارند، اما اغلب با راهکارهایی مقطعی و تکنیکی مواجه میشوند. بحران کمآبی نمونهای برجسته از این وضعیت است: پدیدهای با ریشههای تاریخی، اقتصادی، فرهنگی و جهانی، که در سطح سیاستگذاری به شکل مسئلهای فنی و لحظهای فرو کاسته شده است. این مقاله با بهرهگیری از استعارهٔ «جامعهٔ مارکوفی» نشان میدهد که چگونه نگاههای تکبعدی و کوتاهمدت در فرهنگ سیاسی و اجتماعی ما ریشه دواندهاند؛ نگاهی که جامعه را بیحافظه میپندارد و از تداوم تاریخی غافل میماند. […]دیدن کل محتوای مقاله
-
کنش سیاسی: ارادهٔ آزاد یا توهمی که ظرفیتهای تاریخی پنهانش میکنند؟
مقدمه: شکاف میان تحلیل سیاسی و علوم انسانی مدرن در فضای سیاسی ایران، متأسفانه بخش بزرگی از فعالان و تحلیلگران هنوز با یافتههای جدید علوم انسانی—از روانشناسی تکاملی تا علوم اعصابشناختی، از نظریههای رفتار جمعی تا مطالعات ساختارهای تاریخی—آشنایی کافی ندارند. همین شکاف معرفتی باعث میشود تحلیلهای سیاسی در همان چارچوبهای قدیمی و پیشاعلمی باقی بماند؛ چارچوبهایی که رفتار فرد و جامعه را محصول «اختیار فردی»، «روحیهٔ جمعی»، «وجدان سیاسی» یا «صفات اخلاقی» میدانند، نه برآیند فرآیندهای زیستی، اجتماعی و تاریخی. بیتوجهی به این تحولات علمی، زمینهٔ اصلی ناتوانی در فهم کنش جمعی و محدودیتهای واقعی جامعهٔ ایران است. به […]دیدن کل محتوای مقاله
-
رویارویی آینده میان دشمنان و دوستداران ایران
جامعهی ایران دچار بنبست از بالا و تلاطم از پایین است. در صورتی که حاکمیت گره را باز نکند موج از پایین با قدرت و خشمی بیمانند به سراغ آن خواهد آمد. حاصل کار حرکتی است پر از خشونت و عوارض جانبی درازمدت. جامعه برای دههها از رفتن به پای چنین اقدامی پرهیز کرد تا شاید بهبودی در شرایط حاصل شود. بالاییها اما به جای کمترین اصلاحی، بیشترین وخامت را به کشور تحمیل کردند. حکومت جمهوری اسلامی تنها به دلیل بیلیاقتی خود نیست که قرار است توسط حرکت رادیکال جامعه حذف شود، بلکه فساد و بیتوجهی به سرنوشت تودهها آن […]دیدن کل محتوای مقاله
-
سرنوشت مشترک ایران، افغانستان و جهان
حکومتهای خودکامه عمری طولانی، اما پایانی کوتاه دارند. عمر طولانی آنها به خاطر حفظ کنترل تمامی جنبههای حیات یک جامعه است، پایان کوتاه و سریع آنها به دلیل از دست دادن کنترل تمامی جنبههای حیات جامعهست. حکومتهای متعارف عمر بیشتری دارند و پایان آنها نیز طولانی است، چرا که در پی کنترل همه چیز نیستند و به همین دلیل میتوانند پیوسته اموری را تحت کنترل خویش حفظ کنند و بمانند. مثال ایران جمهوری اسلامی ایران نمونهی بارز یک حکومت خودکامه بوده است. بعد از یک عمر طولانی تقریبن نیم قرنه، به ناگهان در حال از دست دادن مدیریت همه چیز […]دیدن کل محتوای مقاله
-
آخر خطر بقاء، هم برای مردم و هم برای رژیم
توانایی واقعی نظام ورشکستهی جمهوری اسلامی، در انتقال بنبست خود به جامعه بوده است. سالهاست که نظام در سراشیبی سقوط قرار دارد، اما با فدا کردن مردم و فنا کردن کشور مانع از تصادم خویش با زمین سخت و شکستن و خرد شدن شده است. این روند را آن قدر ادامه میدهد که چیزی از ایران و ایرانی به جای نماند. به طور معمول رژیمهای در حال سقوط، سقوط میکنند، اما جمهوری اسلامی، با هر چه ضعیفتر کردن جامعهی ایران، امکان شکلگیری یک موج برانداز را از میان برده و در پناه این امنیت کاذب خویش، عمر میخرد. چهل و […]دیدن کل محتوای مقاله
-
تبدیل نجات ایران به موضوع تفکر جمعی
اقتصاد ایران به ترکیبی تبدیل شده است از یک بخش دولتی ضعیف، یک بخش خصوصی ناامید و یک بخش خصولتی فاسد و قدرتمند. اولی از تامین نیازهای بدیهی کشور عاجز است، دومی اعتماد خود را نسبت به آینده از دست داده و سومی از تمام فرصتها برای غارت و چپاول استفاده میکند. چنین موقعیتی اقتصاد ایران را در گرداب رکود تورمی غرق و فروپاشی همهجانبهی آن را تشدید و تسریع خواهد کرد. کمترین شانسی برای نجات اقتصاد ایران بدون یک تحول مهم و عمیق از بالا ممکن نیست. این همان «تحول سیاسی» است که اگر رخ ندهد و یا به […]دیدن کل محتوای مقاله
-
فرونشست زمین و جامعه در ایران
در شرایطی که تمامی شاخصهای کلان حیات اقتصادی و اجتماعی در کشور رو به وخامت است، شوربختانه، درجا زدن، عدم تحرک و ناتوانمندی از ویژگیهای هر دو طرفِ دولت و ملت ایران شده است. نوعی از فلج تاریخی که یادآور دورههای تاریک و سیاه تباهی کشور در عصر غارت آن توسط مغولان و یا حراج آن توسط سلطنتِ ایران فروش قاجار است. نسخههای پیشین پیچیده شده برای ایجاد تغییر و تحول در ایران یکی بعد از دیگری بیاعتبار و به فراموشخانهی تاریخ سپرده میشوند. در نهایت میماند واقعیت لخت و عریانِ دولتی که هیچ چیز ندارد به ملت بدهد و […]دیدن کل محتوای مقاله
-
جنگ جهانی انسانمداری با انسانستیزی
در حالی که انواع بحرانها سراپای جهان آشفتهی کنونی را در خود گرفته است، سرمایهداری غرب، به طور خاص، با بحران جدیدی روبروست: بحران بیاخلاقی. گویی که پردهها کنار زده شده است و این نظام که به طور تاریخی غارت و استعمار و استثمار را ترکیب کرده بود اینک مجبور شده خودِ واقعی خویش را آشکار سازد. در بسیاری از کشورها -که نمادهای سرمایهداری هستند- فسادی عمیق همراه با ثروتسالاری افسارگسیخته نمایان شده و به نظر میرسد که بدون هیچ مانعی درصدد است که نشان دهد از این پس در جهانی متفاوت زیست میکنیم که در آن فقط و فقط […]دیدن کل محتوای مقاله
-
ضرورت استعفای دولت پزشکیان و برگزاری انتخابات آزاد
در آستانهی یک بحران همهجانبهی داخلی و خارجی در عرصههای نظامی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و دیپلماتیک، دولت صهیونیست راستگرای افراطی اسرائیل به فاز نخست یک آتشبس موقت تن داده است. بسیاری یگانه انگیزهی اسرائیل از پذیرش این طرح را -که بیش از دو سال فرصت برای قبول و اجرای آن بود- وضعیت فاجعهبار بیسابقهی تمامیت صهیونیستی میدانند. برخی از منتقدان شدید اسرائیل مانند «آلن میزراحی» -که خود شهروند این کشور است- حتی به سرزنش حماس پرداخته و میگوید که با قبول این آتشبس، صهیونیسم اسرائیل را از فروپاشی و مرگ نجات میدهد. اسرائیل میخواهد بازی باخته را به برنده تبدیل […]دیدن کل محتوای مقاله
-
مدیریت از پایین: روش مناسب استراتژی بقاء
کشورهای کوچک و ضعیف که با بحرانهای مختلف درگیر میشوند در بیخبری و بیتوجهی جهان میسوزند و میسازند؛ اما کشورهای بزرگ که دچار بحران میشوند جهان را نیز با خود به بحران فرو میبرند. این یک امر تاریخی شناخته شده است. امپراتوریهای کهن نیز با فروپاشی و اضمحلال خود، دنیا را دستخوش تغییرات بسیار کردند. در حال حاضر کشورهای سرمایهداری غرب -و به ویژه آمریکا و ابزار تسلط آنها بر خاورمیانه یعنی اسرائیل- دچار بحران شدهاند. اقتصاد آنها ضعیف و شکننده شده است، جوامع آنها دچار مسخ هویتی و چند پاره شدهاند، سیاست در این کشورها فاسد و ناکارآمد و […]دیدن کل محتوای مقاله
-
در شرایط بیثبات کنونی چه کنیم؟
در شرایطی که بیثباتی در جهان و منطقه و ایران رو به افزایش است، پیدا کردن پایههایی که بتوان ثباتی حداقلی را بر روی آنها بنا کرد کار آسانی به نظر نمیرسد. معادلات جهانی به شدت ناقاعدهمند شدهاند و هر گونه محاسبهی درازمدت و یا مطمئنی از قبل محکوم به بیاعتبار شدن است. در چنین وضعیتی یک شهروند کشورمان میتواند از خود بپرسد: چه برای ما ملت ایران مانده تا بتوانیم از آن به عنوان یک ستون خیمهی بقای خود در این جهان پر تلاطم و شرایط رو به ناپایداری بیشتر استفاده کنیم؟ پاسخ به این پرسش در دو وجه […]دیدن کل محتوای مقاله
-
فردای بهتر جهان بعد از پایان صهیونیسم
ماجرای اکتبر 2023 ماهیت اسرائیل را در ورای تصویر ساختگی خود افشا کرد؛ دولتی مجهز به ایدئولوژی مخرب صهیونیسم با تفکر «هدف وسیله را به شدت توجیه میکند». در طول این نزدیک به دو سال، اسرائیل نشان داد که هیچ محدودیت حقوقی، دیپلماتیک یا اخلاقی را برنمیتابد و جنایت و ترور و تخریب و نسلکشی، جزیی از برنامههای حتمی آن برای کشورها و مردمان خاورمیانه است. عملکرد آشکار صهیونیسم اسرائیل در طول این مدت: . نوار غزه را از طریق نسلکشی و تخریب تا مرز ۸۵ درصد نابود ساخت. . […]دیدن کل محتوای مقاله
-
استراتژی بقاء برای حرکت
در شرایط آشفتهی جهانی به سر میبریم. دنیایی که در آن سرمایهداری بیمار، صهیونیسم به مرحلهی جنون رسیده و موقعیت اقلیمی زمین در حال ارسال هشدارهای خانمانبرانداز است. این سه به هم پیوند خورده و یکدیگر را تشدید میکنند. این احتمال را باید داد که ترکیبی از بیماری سرمایهداری، جنون صهیونیسم و وخامت اقلیمی زمین، به زودی، تک تک کشورهای جهان را در مقابل چالشهایی بیسابقه قرار خواهد داد. ایران در این میانه مورد ایران از نمونههایی است که به طور مشخص از هر سه رنج میبرد: . با سرمایهداری غرب در تضاد است چرا که نمیتواند […]دیدن کل محتوای مقاله
-
ادغام بحران ایران در بحران جهان
تاریخ بشر شاهد ظهور و سقوط قدرتهای بزرگ بوده است. مورخان و تحلیلگران تاریخ به این پرداختهاند که فرایند این حرکت تکراری در تاریخ چیست. چگونه امپراتوریها پدید میآیند، به اوج میرسند، ضعیف میشوند و ناپدید میگردند؟ توضیحات در این باره فراوان است. اما گویی یکی از جنبههای مشترک موارد مختلف همانا عدم توان آنها در بازیابی منابعی است که به دلیل استفادهی بیبند و بارانهی طولانی، کمیاب و نایاب شده و به این واسطه، چرخهی بازتولید توانمندی لازم برای بقای یک تمامیت زیر سؤال رفته است. آری، هم در گذشته و هم امروز، در نبود یک الگوی «توسعهی پایدار» […]دیدن کل محتوای مقاله
-
وقتی سقوط حتمی است
تصور این که کشوری به نقطهی غیر قابل بازسازی برسد سخت است، اما در برخی شرایط تاریخی، چنین چیزی روی میدهد. وقتی شاخصهای کلان -که برای بازساخت یک مجموعه لازم ارزیابی میشوند- به طور گسترده و درازمدت از دسترس خارج میشوند، تصور این که بدون آنها بتوان کار مهمی صورت بخشید دشوار است. در ایران، این اتفاق در آستانهی روی دادن است. گویی یک تمدن در حال از دست دادن ستونهای مادی خویش است. هر چند هنوز فرهنگ و ادبیات و هنر ایران زنده است، اما آب و خاک و هوای آن چنین نیست. این تناقض، گویای واقعیت تلخ از […]دیدن کل محتوای مقاله
-
خطر جنگ خاورمیانه برای بقای بشر
این گونه به نظر میرسد که سرعت وخامت اوضاع در خاورمیانه در حال ورود به فاز جدیدی است. فازی که در آن جرقههای متعدد نزاع در منطقه به هم پیوند خورده و آتش یک جنگ بزرگ را برپا خواهند کرد. در روزی که این مقاله نگارش مییابد (28 اوت 2025) اسرائیل ۱) در نوار غزه به کشتاری بیرحمانه و مهیب مشغول است. ۲) مشغول تصرف شهرکهای فلسطینی در کرانهی باختری و بیرون راندن و بازداشت فلسطینیها در کرانهی باختری است. ۳) به صنعا پایتخت یمن حملات هوایی و بمبارانهای شدیدی را به این کشور تحمیل کرده است و ۴) مراکز […]دیدن کل محتوای مقاله
-
تغییر شدنی است اگر مدیریت باشد
هر دولت-ملتی میبایست راه مناسب برای تامین امنیت، بقاء و شکوفایی خود را پیدا کند. در شرایط کنونی، این امر نیازمند درجهی بالایی از قدرت تطابق است. یکی از دلایل ضعف در این زمینه نبود هماهنگی میان دو بخش این تمامیتها میباشد، میان دولت و ملت. در چنین کشورهایی به دلیل نبود همخوانی و همسویی میان این دو جزء، آسیبپذیری و معلولیت کارکردی در سطح بالایی است. این امر، قدرت انعطاف و انطباق کشور ما را به حداقل رسانده و آیندهی آن را زیر سؤال میبرد. در چنین موقعیتی دشواری شرایط برای آن سرزمینمان به اوج میرسد، چرا که هم […]دیدن کل محتوای مقاله
-
مدیریت کارآمد: کلید گشایش قفل بنبست تاریخی ایران
ایران با چالشهای متعددی مانند کمبود آب، برق، تورم، رکود، تهدید حملهی نظامی و امثال آن مواجه است، اما شاید بیش و پیش از هر مشکلی ضعف مدیریت مطرح باشد. بارها از «ناترازی مدیریتی» به عنوان مهمترین ناترازی حاکم بر کشور نام برده شده است. این معضل چند ده سالهی کشور است. نطفهی بحران مدیریتی در کشور زمانی گذاشته شد که همزمان با کسب مالکیت بر ثروت نفت خود، ایران از داشتن تیم مدیریتی قادر به استفادهی بهینه از این ثروت محروم شد. کودتای ننگین ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ در واقع آغاز انداختن ایران به یک روند تخریبگر تاریخی بود که […]دیدن کل محتوای مقاله
-
جبههبندی جدید جهانی
یک بار دیگر جهان در آستانهی تحولی مهم قرار گرفته است: دستهبندی کشورها. جبههسازیهای سیاسی و اقتصادی در سطح بینالمللی دیگر به آسانی و شفافیت گذشته نیستند، اما چارهای هم جز قرار گرفتن در یکی از آنها نیست. هر کشوری باید دیر یا زود انتخاب کند. جبهههای ممکن شرایط به گونهای است که دو جبهه در حال شکلگیری هستند: جبههی سرمایهداری ابراهیمی: این شامل کلیهی کشورهایی است که برای بقای خود یا به نظام و منطق سرمایهداری غربی وابستهاند و یا به بشرستیزی صهیونیسم اسرائیل. در رأس این جبهه ایالات متحدهی آمریکا و پشت سر او، اسرائیل قرار دارد. […]دیدن کل محتوای مقاله
-
تغییر مهم است نه نام آن
شرایط جهانی، منطقهای و داخلی ایران به هر ناظری یک نکته را یادآور می شود: ضرورت تغییر برای انطباق موقعیت کشور با واقعیتهای جدید. درک این ضرورت به همان اندازه اهمیت دارد که داشتن ایدهای پیرامون چگونگی پرداختن به آن. در این میان بدیهی است که تغییر سیاسی به عنوان گام نخست مطرح میشود. این هیچ رمز و رازی بر کسی نیست، اما درعین حال دشوارترین بخش از فرایند ایجاد برخی از دگرگونیهای لازم و حیاتی در ایران میباشد. فرمول ناممکن یا نامناسب هرگونه تغییر سیاسی در ایران مستلزم درک واقعیت ساختار حاکم است. ساختاری پیچیده، غیر متعارف، چند لایه […]دیدن کل محتوای مقاله