آرشیو تحلیل و مقالات منتشر شده
-
بازگشت ایران به نقش تاریخساز خود
کورش عرفانی – ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ شرایط کنونی جهان و ایران از یک خصوصیت دوگانه برخوردار است: بیثباتترین و بلاتکلیفترین وضعیت از یک سو و مهمترین و سرنوشتسازترین از سوی دیگر. این ویژگی متضاد، دو عنصر نگرانی و امید را به طور توأمان به هر ناظری تحمیل میکند. نگرانی در مورد فردای نامشخص ایران، منطقه و جهان و امید برای فردایی بهتر در سایهی ثباتی که، حتی اگر نسبی باشد، فرصتی برای تثبیت درازمدت موقعیت کلی هر سه فراهم میکند. اهمیت روابط چین و آمریکا و نقش اسرائیل دیدار رهبران چین و آمریکا و وجه مثبت آن این تصور را […]دیدن کل محتوای مقاله
-
زمینههای استراتژی بقاء و توسعه برای ایران
کورش عرفانی – ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ با جهانی متفاوت روبرو هستیم که شرایطی نامشابه با گذشتهی حتی نزدیک خود دارد و درک آن نیازمند بازنگری در بسیاری از دستگاههای تحلیلی پیشین است. جنگ اسرائیل و ایالات متحدهی آمریکا علیه ایران و نتیجه آن، تا به همین جا، موقعیتی را رقم زده که زایندهی گزارههایی تازه است. این گزارهها به سهم خود از ثباتی نسبی برخوردارند اما امتیاز آنها در به روز بودنشان است. شرایط جهانی جدید در پایین برخی از این گزارههای عمومی در پیوند با شرایط جهانی را مرور میکنیم: . جهان به یک دنیای چند قطبی […]دیدن کل محتوای مقاله
-
ایران برای باقی ماندن نیاز به تغییر دارد
کورش عرفانی – ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ از یک مرحله به بعد سرنوشت ایران را جنگ تعیین نمیکند، شرایط بعد از جنگ تعیین میکند. شرایطی که در آن به فراخور آن که جنگ چگونه به پایان رسیده است، معلوم خواهد شد قرار است در ایرانی ویران و سرگردان و رو به مرگ زیست کنیم یا در ایرانی متفاوت و آمادهی تولدی دیگر. فراموش نکنیم کشورمان در حالی وارد جنگ شد که غرق در فساد و تضاد و ناکارآمدی و تنش و مناقشهی داخلی بود. جنگ این موضوعات را به طور موقت به عقب انداخت اما در عین حال آنها را به […]دیدن کل محتوای مقاله
-
جنگ، ملت ایران را بار دیگر به مقام صاحب کشور باز میگرداند
کورش عرفانی – ۴ اردیبهشت ۱۴۰۵ حملهی نظامی اسرائیل و آمریکا علیه ایران در حال به پایان بردن ماه دوم خود است. دیگر کسی باور ندارد که این یک «عملیات نظامی» بود. حالا بسیاری آن را یک «جنگ فرسایشی» مینامند. تطویل زمان رویارویی شرایط تازهای را پدید آورده است که با خود موضوعات جدید و تحلیل مناسب آن را ایجاب میکند. چند گزاره را برای این بحث پایه قرار دهیم: ۱. برای اسرائیل، پایان جنگ بدون دستیابی به هدف غزهسازی ایران یک شکست است. اما این هدفی است که پیگیری آن میتواند جنگ منطقهای، نزاع بینالمللی و […]دیدن کل محتوای مقاله
-
در تدارک شرایط پس از پایان احتمالی جنگ
کورش عرفانی – ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ با اعلام باز شدن تنگهی هرمز تا پایان آتش، همزمان با اعلام آتشبس ده روزه در لبنان، امیدها نسبت به پایان مخاصمهی نظامی میان ایران و آمریکا افزایش یافته است. این امر را البته باید با احتیاط بسیار مورد نظر قرار داد. موجودی به نام اسرائیل از بدو پیدایش خود تاکنون با هیچ آتشبس و صلحی به صورت پایدار برخورد نکرده است؛ مگر از سر اجبار تا فرصتی یابد و آن را نقض و به تجاوز و کشتار ادامه دهد. به همین خاطر، ضمن برخورد نسبی و محتاطانه با این موضوع، در این […]دیدن کل محتوای مقاله
-
سیاست همه یا هیچ
همایون صادقی – ۲۷ فروردین ۱۴۰۵ معماران و یا دلال ها تجربه جنگی با که تجاوز اسرائیل و آمریکا به ایران آغاز شد و صدها میلیارد دلار خسارت مادی و چند هزار کشته و آسیبدیده بر جای گذاشت، فراتر از یک واقعه نظامی، یک درس بزرگ برای مردم و اپوزیسیون ایرانی داشت. این تجربه تلخ نشان داد که «محصولات جمعی»یعنی امنیت، زیرساخت و جان انسانها چنان حیاتی و در عین حال آسیبپذیر هستند که تخریب آنها میتواند مسیر زندگی یک ملت را برای دههها مسدود کند. بازخوانی آن هزینههای گزاف، امروز ما را با یک پرسش بنیادین روبرو میکند. در […]دیدن کل محتوای مقاله
-
بیماران روانی در قدرت هستند
همایون صادقی – ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ در عصر حاضر، ما با پارادوکسی هولناک روبهرو هستیم. دنیایی که در آن مصرفگرایی لجامگسیخته و لذتطلبی آنی توسط ساختارهای سرمایهداری ابراهیمی و با تسخیر همهجانبهی رسانهها و شبکههای اجتماعی تبلیغ میشود. این سیستم با ایجاد یک هنجار کاذب، هر نوع رفتار یا تفکری را که خارج از این چارچوبِ لذتمحور باشد، به تندی نقد و طرد میکند. اما نکتهی تاملبرانگیز اینجاست که وقتی با ابزارهای تحلیلی و استانداردهای علمیِ همین تمدن به بازخوانی رفتار گردانندگان آن مینشینیم، با حقیقتی تکاندهنده مواجه میشویم و میفهمیم که این ساختار طبق معیارهای تشخیصی خودش نیز بهشدت […]دیدن کل محتوای مقاله
-
آتشبس و مذاکرهی قلابی برای ادامهی جنگ واقعی
کورش عرفانی – ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ با ورود جنگ به چهل و یکمین روز خود، موضوع آتشبس میان ایران و آمریکا مطرح شد. اسرائیل به عنوان شروع کنندهی اصلی جنگ به سرعت از این امر فاصله گرفت و بمباران وحشیانهای را در لبنان ترتیب داد که به یک کشتار جمعی تبدیل شد و خشم جهانیان را برانگیخت. نمایشی از خشم صهیونیسم و نفرت آن از انسان. معادلهی جنگ با ایران را اسرائیل پدید آورده است و بدون مشارکت فعال آن محال است که جنگ به پایان برسد. اسرائیل کمترین انگیزهای برای توقف جنگ ندارد، چرا که تمام موجودیت خویش را […]دیدن کل محتوای مقاله
-
حقوق زنان
همایون صادقی – ۱۵ فروردین ۱۴۰۵ زیرساخت به مثابه سنگ بنای آزادی زنان و برابری جنسیتی: چرا بمباران زیرساختها، جنگ علیه زنان است؟ پیشگفتار: استعمار نوین و فمینیسمِ ویرانی در فضای ملتهب جنگ کنونی که با حمله مستقیم آمریکا و اسرائیل علیه ایران در جریان است، شاهد راهبرد هدفمند تخریب زیرساختهای حیاتی هستیم سیاستی که دونالد ترامپ آن را صراحتاً «بازگرداندن به عصر حجر» نامیده است. اما فاجعهبارتر از تهاجم نظامی، سکوت و حتی حمایتِ مدعیان حقوق بشر و چهرههایی نظیر شیرین عبادی، مسیح علینژاد و جریانهای سلطنتطلب، تجزیه طلب و … از این ویرانی است. این افراد و […]دیدن کل محتوای مقاله
-
مقاومت ملت ایران برای نجات انسان
کورش عرفانی – ۱۴ فروردین ۱۴۰۵ در حالی که جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران دومین ماه خود را آغاز کرده است، هدف اصلی آن به تدریج روشنتر میشود: «برگرداندن ایران به عصر حجر». این کاریست که تمامیت صهیونیستی، به عنوان دشمن انسان و ایران، در پی آن بوده و است. آمریکا نیز به عنوان سگ دستآموز اسرائیل در خدمت این جنایت تاریخی است. بخش عظیمی از کشورمان تا همین جا ویران شده و باقی آن نیز در ادامهی جنگ به ویرانی کشیده خواهد شد. این امری بدیهی است. اما این عملیاتِ بازگرداندنِ مهدِ تمدن بشر به دوران پیشاتمدن […]دیدن کل محتوای مقاله
-
شکست دشمنان ایران در جبهههای فراتر از جنگ
کورش عرفانی – ۷ فروردین ۱۴۰۵ جنگ اسرائیل و ایالات متحدهی آمریکا علیه ایران در چهارمین هفتهی خود یک واقعیت را آشکار ساخته است: برای این دو کشور پرشرارت، هیچ راه برونرفتی از بحرانهای ناشی از جنگ در کوتاه مدت وجود ندارد. دو کشور شروع کنندهی جنگ اینک در بدترین موقعیت تاریخ حیات خود به سر میبرند، چیزی که بسیار از دور از بهترین سناریوی خیالی است که در ابتدای تجاوز به خاک کشور ما برای خود تصور کرده بودند و اینک نیز با دروغ و تبلیغات میخواهند بگویند که به آن دست یافتهاند. به نظر میرسد که جنگ، […]دیدن کل محتوای مقاله
-
تمایزطلبی
اسکیسموجنسیس یا «تمایز طلبی»: چگونه یک خطای ناخودآگاه میتواند شکافهای اجتماعی را در میانه یک جنگ وجودی برای ایران تشدید کند؟ مقدمه در بسیاری از منازعات اجتماعی و سیاسی، افراد یا گروهها گاه رفتارهایی انجام میدهند که اگر در شرایط عادی قرار داشتند و یا نگاه عقلانی میداشتند، احتمالاً هرگز انتخاب نمیکردند. آنها نه از روی منطق یا منفعت واقعی، بلکه صرفاً برای متفاوت بودن با طرف مقابل دست به رفتارهای افراطی میزنند. این پدیده در علوم اجتماعی با مفهومی شناخته میشود که انسانشناس بریتانیایی، گریگوری بیتسون، آن را مطرح کرد. اسکیسموجنسیس (Schismogenesis) یکی از ترجمههای مناسب فارسی برای این […]دیدن کل محتوای مقاله
-
جنگ کنونی: اسرائیل همان اهریمن است و ایران، اهورا مزدا
کورش عرفانی – ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ نوروز باستانی این بار در شرایطی فرا میرسد که میهن در جنگ است. دشمنان قسم خوردهی تمدن ایران به سراغش آمدهاند تا شاید این بار بتوانند ریشهی ما را بزنند. زهی خیال باطل. این بار نیز تیرشان به سنگ خورده و در حال تجربه کردن شکست رقتبار دیگری از ما ایرانیان هستند. دلیل این شکست آنها مثل همیشه یک چیز بوده است: خطای محاسباتی در مورد ملت ایران. آنها همیشه در این باور بودهاند که ایران فقط در حکومت آن خلاصه میشود و با ساقط کردن آن، ملت ایران هم از بین میرود. بیخبر […]دیدن کل محتوای مقاله
-
آمریکا و اسرائیل در باتلاق خودساخته گیر افتادهاند
با ورود تجاوز اسرائیل و آمریکا علیه ایران به پایان دومین هفتهی خود به خوبی آشکار شده است که این نبردی است فراتر از تمام مرزهای یک جنگ متعارف و متداول. این یک رویارویی تاریخی است میان دشمنان تمدن بشر و مدافعان آن. این نبرد جهل و انسانکشی است با انسانیت مندرج در فرهنگ و تمدن ایرانی. سرخوردگی دشمن جای خوشبختی است که این جنگ آن گونه که صهیونیستهای اسرائیل و تجاوزگران آمریکایی میخواستند پیش نرفته است و هیچ یک از اهداف استراتژیک آنها که تجزیه و نابودی ایران را شامل میشد تحقق نیافته است. برخی از مواردی که […]دیدن کل محتوای مقاله
-
دکترین ضاحیه: استراتژی از بین بردن یک تمدن
از بیروت تا قلب تهران در استراتژیهای نظامی معاصر، مفهومی به نام «دکترین ضاحیه» (Dahiyeh Doctrine) به عنوان نمونهای از جنگ نامتقارن با تمرکز بر تخریب ساختارهای اجتماعی مطرح شده است. این دکترین مرزهای سنتی میان جبهه جنگ و زیستگاه غیرنظامی را به شکل بنیادین دگرگون میکند. در این رویکرد، جامعه غیرنظامی صرفاً «پیامد جانبی جنگ» تلقی نمیشود، بلکه به بخشی از میدان اصلی اعمال فشار استراتژیک تبدیل میگردد. اساس این دکترین بر اعمال نیروی تخریبی نامتناسب، نابودی زیرساختهای حیاتی و ایجاد بحرانهای ساختاری در زندگی روزمره شهروندان استوار است تا از طریق فرسایش اجتماعی و روانی، اراده مقاومت […]دیدن کل محتوای مقاله
-
ایران باید بماند و خواهد ماند
جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران که در تاریخ 28 فوریه 2026 آغاز شد در زمان نگارش این نوشتار در ششمین روز خود است. این جنگی است که اسرائیل برای آن از دیرباز طراحی کرده بود و سرانجام موفق شد آمریکا را به انجام آن وادارد. اهداف اسرائیل در این جنگ آشکار است: ۱ – ویرانسازی فیزیکی و مادی ایران ۲ – از بین بردن ساختار دولت و ناممکن سازی جایگزین آن ۳ – از بین بردن وحدت ملی و تمامیت ارضی ایران و تجزیهی آن. در صورتی که این سه رخ دهد اسرائیل […]دیدن کل محتوای مقاله
-
راهکار واقعگرایانه
نقشه راه گذار ملی در شرایط جنگ و عدم مشروعیت داخلی حکومت طرحی برای امنیت، مشارکت، توسعه و حفظ تمامیت ارضی ایران در شرایطی قرار گرفته است که همزمان با جنگ خارجی و فقدان بخشی از فرماندهی نظامی و رهبری عالی، با عدم مشروعیت مردمی و خطر بیثباتی داخلی نیز مواجه است. تجربه تاریخی نشان میدهد که در چنین بزنگاههایی، کشورها یا به سمت فروپاشی و درگیری داخلی میروند، یا به سمت تمرکز اقتدارگرایانه شدیدتر، و یا با مدیریت عقلانی بحران، به گذار کنترلشده و ثبات پایدار دست مییابند. این مقاله نقشهراهی عملی برای سناریوی سوم ارائه میدهد: گذاری مدیریتشده […]دیدن کل محتوای مقاله
-
تبدیل جنبش آزادی و عدالت به جنگ
نقد گفتمان «جنگ » در جنبش آزادیخواهی مردم ایران مقدمه در تحلیل آرایش سیاسی نیروهای اپوزیسیون، این واقعیت غیرقابلانکار جلوه میکند که آقای رضا پهلوی و بخشی از بدنه سلطنتطلب به شکلی آگاهانه، و اکثریت همراهان این جریان به شکلی ناآگاهانه و ندانسته، در زمین بازی بیگانگان جنگطلب (مجتمع نظامی صنعتی آمریکا) و آنان که به دنبال جنگ داخلی و تجزیه ایران ( صهیونیست های اسرائیل ) هستند قرار گرفته و بازیچه استراتژیهای آنها شدهاند. این وابستگی گفتمانی به نیروهای فرامرزی و دشمن ایران ، خود را در ادبیات سیاسی این جریان به وضوح نشان میدهد. بهطوری که در مواضع […]دیدن کل محتوای مقاله
-
جامعهی کوتاهمدت و جنبشهای اجتماعی و روشنفکران آن
کورش عرفانی – ۸ اسفند ۱۴۰۴ یکی از نظریات جامعهشناختی مطرح در مورد ایران، نظریهی همایون کاتوزیان، تحت عنوان «جامعهی کوتاه مدت» است. این نگاه عنوان میسازد که جامعهی ایران از حیث تاریخی، شکلبندی نهادینه و درازمدت نیافته و پیوسته در چرخههای کوتاه و تکراری «استبداد، انقلاب و آشوب» گرفتار بوده است. در این جا هدف نه شرح این نظر است و نه نقد آن. در این مورد میتوانید به ارجاعات پایین نوشتار توجه کنید. هدف نگارنده فرض را بر صحت این نظریه گذاشتن و دیدن اثرات آن بر سایر پدیدههای اجتماعی در درون جامعهی کوتاه مدت است. جنبش اجتماعی […]دیدن کل محتوای مقاله
-
الگوهای تکرار شونده
چرا هر بار که برای آزادی قیام کردیم، در آخر استبداد درو کردیم؟ (کالبدشکافی یک فریب ملی)» مقدمه: چرخه تکرار و معمای بازتولید استبداد در ایران تاریخ معاصر ایران، از سپیدهدم جنبش مشروطهخواهی تا بهمن ۱۳۵۷، حکایتِ تلاشهای خستگیناپذیر ملتی است که بارها برای دستیابی به «حاکمیت قانون»، «عدالت» و «دموکراسی» قیام کرده است. اما با نگاهی به این مسیر پرفراز و نشیب، با حقیقتی تلخ روبرو میشویم: بازتولید مداوم استبداد. گویی هر بار که جامعه ایران قدمی به سوی رهایی برداشته، جریانی در دلِ همان حرکتهای مردمی شکل گرفته که با شعارهای فریبنده و وعدههای پرزرقوبرق، آرامآرام ساختار استبدادی […]دیدن کل محتوای مقاله
-
سیر منطقی برونرفت از بنبست در ایران
ایران در حال حاضر یک تمامیت در بنبست است و راه حل حاضر و آمادهای برای آن قابل تصور نیست. برای یافتن راه برونرفت لازم است تغییراتی تدریجی و ناگهانی صورت گیرد تا گشایشی پدید آید. به طور معمول در شرایط بنبست سه نوع تغییر قابل توجه هستند: کوتاه مدت، میان مدت و دراز مدت. این سه از یک منطق ساده پیروی میکنند: تغییرات کوتاه مدت مسیر تغییرات میان مدت را میگشایند و این آخرین بستر تغییرات دراز مدت را فراهم میکند. ترتیبی که در این روند وجود دارد یک تقدم و تأخر ضروری را با خود همراه دارد. […]دیدن کل محتوای مقاله
-
تحرک جامعهی مدنی ایران شروع شده است
وضعیت نامشخص و معلق برای یک مجموعهی زنده، معادل بدترین دوران حیات آن است. شرایط نامعلومی که بر ایران حاکم است، معادل تزریق سم و زهر به سر تا پای پیکر جامعه و فرد فرد اعضای آن است. این وضعیت نمیتواند ادامه یابد و اگر اقدامات لازم برای پایان بخشیدن به آن صورت نگیرد کشور با پدیدهی فروپاشی روانی و ساختاری مواجه خواهد شد. تا همین جا هم اقتصاد کشور به طور عملی فرو ریخته است و ساختار اجتماعی نیز، تابع نخستین مورد، در آستانهی آن قرار دارد. هم چنین نهادی به اسم «دولت» در حد اسم و دستگاه قاتل […]دیدن کل محتوای مقاله
-
بدشانسی یا یک برنامه برای نسلکشی
نقد سکوت علم در برابر قدرت از آزمایشهای طبیعی تاریخ تا تراژدی غزه در گفتمان مسلطِ جهان معاصر، عقلانیت و احترام به دانش بهعنوان ارزشهای بنیادین زندگی مدرن تبلیغ میشوند. از ما خواسته میشود که تصمیمهای خود را «علمی» بگیریم، به شواهد اعتماد کنیم و احساسات یا قضاوتهای شخصی را کنار بگذاریم. علم در این روایت، مرجع نهایی حقیقت و راهنمای عمل جمعی معرفی میشود؛ ابزاری برای کاهش رنج، افزایش رفاه و پیشگیری از فاجعه. اما این تصویر، تنها تا جایی اعتبار دارد که نتایج علم با منافع قدرتهای مسلط تعارض پیدا نکند. درست در همان نقطهای که دانش بشری […]دیدن کل محتوای مقاله
-
حتی اگر ایران ویران شود نمیگذاریم نابود شود
مشکل ایران دو جانبه است: هم سیل چالشها در داخل سرازیر است و هم تهدیدات منطقهای و جهانی به سراغ آن آمدهاند. ترکیب این دو ارائهی هر گونه راه حل آسان را ناممکن میسازد. اندیشیدن به راه نجات کشور از مخمصهی کنونی ما را به سوی این واقعیت سوق میدهد که بدون یکی، دیگری قابل حل نیست. نه مسائل داخلی ایران بدون بهبود شرایط منطقهای و جهانی حل شدنی است و نه کاهش تنش در منطقه و جهان بدون تغییر در ایران. این رابطهی تنگاتنگ، متقابل و علت و معلولی هر مشاهدهگر بیغرضی را به این نتیجهگیری بدیهی سوق میدهد […]دیدن کل محتوای مقاله