اخبار

جمهوری دوم ایران: تبلوراراده ی آگاه ایرانیان

کورش عرفانی – ۲۵ آبان ۹۷

تاریخ ترکیبی است از جبر شرایط و اراده ی انسان ها. تمامی موفقیت های بزرگ در طول حیات بشر مدیون درک این نکته از یکسو و ترکیب مناسب این دو از سوی دیگر است. جبر شرایط به معنای عملکرد ساختارهایی است که به واسطه ی ماهیت و روابط میان خود تعیین می کنند که سیر رویدادها به چه سمت و سویی برود. این امریست که روی می دهد، چه بخواهیم و چه نخواهیم. اما اراده ی انسان در این میان چگونه عمل می کند؟ تعیین سهم اراده ی بشر در گرو فهم این نکته است که جبر تاریخ تک مسیری نیست و می تواند سمت و سوهای متفاوتی را پیشه کند. به عبارت دیگر، برخلاف پدیده هایی که انسان در آن هیچ دخالتی ندارد و به تمامی به قانومندی های حاکم بر پدیده های غیربشری باز می گردد، پدیده های تاریخی تابعی هستند از قدرت جبر شرایط و ساختارها و سهم و نقش اراده ی مردمان. اراده ی ما همان اختیار ماست و می تواند به تاریخ حکم کند که مسیر را الف را انتخاب کند یا ب را. جبر تاریخ هر دو راه یا حتی بیشتر را ممکن می سازد، اما این ما هستیم که می توانیم تاریخ را از یک مسیر به مسیر دیگر سوق دهیم. انسان محکوم تاریخ نیست.

این تفسیر البته به مذاق برخی خوش نمی آید. دعوای جبرگرایان و اختیاریون بسی طولانی و کهن است.جبرگرایان بر این باورند که مسیر تاریخ از قبل تعیین شده است و بشر در این میان، نه نقش فاعل، که مفعول را دارد. آنها در انسان توان تغییر این مسیر را نمی بینند و اصرار دارند که مردم، جز دنبال کردن آن راه و در کمین فرصت دیگری نشستن، چاره ای ندارند. این البته که صحیح نیست.

از آن طرف، اراده گرایان نیز از افراط به تفریط می گرایند و منکر وجود جبر می شوند. آنها تاکید می کنند که تاریخ و آینده همان است که انسان می خواهد و جبری در کار نیست. آنها اختیار انسان را در حد مطلق خویش بزرگ نمایی می کنند و البته به تحلیلی ذهنی از واقعیت دست می یازند. این نیز نادرست است.

علوم اجتماعی اما به ما این شانس را می دهد که دیدگاهی بهتر، واقعی تر و موثرتر را در میانه ی این دو بیابیم. این علوم به ما می آموزند که تاریخ آمیخته ای است از مسیرهایی که جبر تاریخ در پیش روی ما می گذارد و انتخابی که ما بر اساس آن به آینده ی خود شکل می دهیم. در این نگاه واقع گرا، ما نه دست بستگان تاریخ و محکومین به تحمل سرنوشتی ناخواسته هستیم و نه سرور و ارباب سرنوشت خویش در اوج یک آزادی خیالی. برعکس، ما انسان هایی هستیم که می توانیم با تکیه بر عنصر آگاهی، گزینه هایی را به پیش گیریم که، مرحله به مرحله، حیات تاریخی بشر را بهتر و بهتر می کند، تا جایی که، در آینده ای دور، جبر در معنای سنتی خود نقشی فرعی یافته و اراده،  نقش مهم تر و اصلی را بر عهده می گیرد. ما هم اکنون از آن حالت ایده آل رستن از جبر و زندگی در کمال اختیار فرسنگ ها دور هستیم و نیک می دانیم که شاید، هرگز، این معنا به شکل مطلق خود تحقق نیابد. اما بر این امر واقفیم که بشر، به طور بالقوه، شانس حرکت در آن مسیر را دارد. این در گرو آگاهی اوست.

آگاهی چیست؟

در این جا تعریف مشخصی از آگاهی داریم. آگاهی قدرت تشخیص مناسب برای منافع خود است. و منظور از «خود» در این جا بشریت است. زمانی که بتوانیم تشخیص دهیم که گزینه ی بهتر برای بقا و تکامل جامعه ی بشری چیست، ما عنصری آگاه هستیم. این قدرت به آسانی به دست نمی آید. برای کسب آن فقط به دانش نیاز نیست، باید آن را با انسانیت ممزوج ساخت. قدرت تشخیص، پس، در گرو ترکیب متناسبی است از اخلاق و عقلانیت. اخلاق راه راست را نشان می دهد و عقلانیت مسیر درست را. و این کدام راهی است که هم راست باشد و هم درست و ما را به مقصد نرساند؟

در تعریف راستی باید بگوییم آن چیزی است که زاینده ی درد برای انسان نیست و رنج او را کاهش می دهد. راستی آن واقعیتی است که با طبیعت انسان- پیش از آن که جامعه ی طبقاتی و ضد بشری آن را آلوده و مسخ و تحریف سازد-، انطباق و همسویی دارد؛ و این هر آن چیزی است که انسان را، بی آن که به دیگران آسیب و رنج وارد کند، خشنود و بهروز می سازد. از آن سوی، درستی عبارت است از منطبق ترین طریق عمل با واقعیت. دقیق ترین روایت از حرکتی که، به دلیل تطابق خویش با قانومندی های حاکم بر پدیده ها، بیشترین شانس کامیابی را دارد. راستی پایه ی اخلاق و درستی پایه ی عقلانیت است. قدرت تشخیص مناسب در گرو به کارگیری راستی و درستی، یعنی همان اخلاق و عقلانیت، است. این قدرت تشخیص، همان آگاهی است.

پس، در می یابیم که اگر بتوانیم از میان راه هایی که جبر تاریخ در مقابل ما می گذارد، اراده ی انتخاب گر خود را برمبنای آگاهی، یعنی قدرت تشخیصِ مبتنی بر راستی و درستی، اعمال کنیم، در این صورت، بی شک، تاریخ را در جاده ی خوشبختی بشر به پیش برده ایم. به همان ترتیب که، در هر کجای تاریخ که گزینش ما بر مبنای نبود آگاهی بوده است،- یعنی از هر دو عنصر اخلاق و عقلانیت برخوردار نبوده است-، برای قرن ها و قرن ها به محاق سیاهی و جهل و عقب گرد و کشتار و خسارت وارد شده ایم.

مورد کنونی ایران

جامعه ی ایران نیز در این میان استثناء نیست. مردم ما اینک می روند که در مقابل جبر شرایط عینی وخیم و فاجعه بار اقتصادی، سیاسی و اجتماعی قرار گیرند. به زودی، راه هایی در مقابل مردم ایران قرار می گیرد که هر ایرانی باید، بر اساس اراده ی خود، یکی از آنها را برگزیند. این همان موقعیتی بود که در سال 1357 با آن مواجه بودیم. در آن مقطع از تاریخ، انتخاب ما بر اساس اخلاق و عقلانیت، یعنی بر اساس آگاهی یا همان قدرت تشخیص مناسب با منافع ملت نبود. به همین دلیل، چهل سال کشتار و تخریب و غارت و استبداد نصیبمان شد. اینک نیز باز در مقابل انتخاب هایی روشن به سر می بریم: یا حرکت به سوی احساس گرایی و تنبلی و فرصت طلبی و خود را از چاله ی دیکتاتوری اسلامی به چاه غارتگری سرمایه داری جهانی شده ی بی رحم و جنگ طلب انداختن و یا اقدام بر اساس آگاهی و رفتن به سوی تقویت جایگزینی که بتواند ما را از حکومت نکبت بار کنونی به یک نظام دمکراتیک و غیر مذهبی هدایت کند.

نگارنده و یارانش، در «جبهه ی جمهوری دوم ایران»، چنین راهکاری را به هموطنان پیشنهاد می دهند: یک جمهوری دمکراتیک و لائیک که به عنوان «جمهوری دوم ایران» پرونده ی نکبت بار و تباه به اصطلاح «جمهوری» اسلامی را به عنوان «جمهوری اول» می بندد و اجازه می دهد که به سوی یک فصل نوین تاریخی حرکت کنیم. دورانی که در آن، جان و کرامت انسان، ارزش نخست جامعه ی ایرانی خواهد بود و حفظ و رعایت نهادینه ی این دو، مهمترین موضوع سیاست، فرهنگ، اقتصاد و جامعه. این ممکن است اگر اراده ی خود را براساس آگاهی، یعنی پیروی از اخلاق و عقلانیت، تنظیم کنیم.

leave a reply

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

> <<

Didgah.tv

خبرهای مهم

05 دسامبر 2022 9.18 ق.ظ

Didgah TVد, دسامبر 5, 2022 9:18ق.ظURL:Embed:بیست نکته برای حفظ امنیت خود در برابر حکومت هنگام حضور در اعتراضات مشخصات تلویزیون دیدگاه بر روی ماهواره یاه ست 📡 Yahsat, Freq: 11766, Pol: Vertical, SR:27500, FEC:5/6 مشخصات تلویزیون…

04 دسامبر 2022 4.42 ب.ظ

Didgah TVی, دسامبر 4, 2022 4:42ب.ظURL:Embed:این نسل آمده که دیگر برده نباشد! مبارزانی که مرگ را می پذیرند، چرا که اراده کرده اند آزاد زندگی کنند – کورش عرفانی گزیده ای از برنامه کاوه آهنگر ۱۱ آذر ۱۴۰۱:…

04 دسامبر 2022 9.56 ق.ظ

Didgah TVی, دسامبر 4, 2022 9:56ق.ظURL:Embed:اهمیت فراخوان برای سراسری شدن اعتراضات و اعتصابات برنامه ویژه قیام اعتراضی مردم در ایران – (شماره ی 65) – کورش عرفانی شنبه ۱۲ آذر ۱۴۰۱ – 03 دسامبر 2022 #زندگی_انسانی_جمهوری_ایرانی…

03 دسامبر 2022 12.05 ق.ظ

Didgah TVش, دسامبر 3, 2022 12:05ق.ظURL:Embed:برنامه کاوه آهنگر ۱۱ آذر ۱۴۰۱ – 2 دسامبر 2022 – دکتر کورش عرفانی موضوع بحث و تحلیل دکتر کورش عرفانی در برنامه کاوه آهنگر این هفته، اهمیت تلاش برای پیروزی جنبش انقلابی…

02 دسامبر 2022 7.54 ب.ظ

با پیشرفت جنبش اعتراضی و تبدیل آن به جنبش انقلابی بسیاری در مورد آینده ی آن به گمانه زنی پرداخته اند. سرنوشت هیچ جنبشی از قبل تعیین شده نیست، همه چیز بستگی به اراده ی پرسشگری دارد که از خود می…

01 دسامبر 2022 10.20 ب.ظ

Didgah TVپ, دسامبر 1, 2022 10:20ب.ظURL:Embed:رهبری برای کار و سازماندهی است نه نمایش و خودنمایی برنامه ویژه قیام اعتراضی مردم در ایران – (شماره ی 64) – کورش عرفانی چهارشنبه ۹ آذر ۱۴۰۱ – 01 دسامبر 2022 #زندگی_انسانی_جمهوری_ایرانی…

01 دسامبر 2022 4.40 ب.ظ

Didgah TVپ, دسامبر 1, 2022 4:40ب.ظURL:Embed:پنج شاخصِ راهنما برای رهبران میدانی در بازشناسی و انتخاب رهبران فرامیدانی – کورش عرفانی گزیده ای از برنامه ویژه قیام اعتراضی مردم در ایران – (61) : شاخص های…

30 نوامبر 2022 11.10 ب.ظ

Didgah TVچ, نوامبر 30, 2022 11:10ب.ظURL:Embed:رهبری جنبش و مسئولیت هماهنگی اعتراضات و اعتصابات سراسری برنامه ویژه قیام اعتراضی مردم در ایران – (شماره ی 63) – کورش عرفانی چهارشنبه ۹ آذر ۱۴۰۱ – 30 نوامبر…

30 نوامبر 2022 1.33 ب.ظ

Didgah TVچ, نوامبر 30, 2022 1:33ب.ظURL:Embed:روش ساده ای که مردم قهرمان کردستان با آن خامنه‌ای را آسفالت کردند و در حال گسترش است ‫انتشار یافته در بالابلاگ «اتحاد براندازان» در سایت بالاترین واحد تولید…